Lang leve lage nataliteit

6/11/18

  1. Inleiding

Er worden minder kinderen geboren in Vlaanderen, maar wel meer kinderen met downsyndroom.[1] Dat eerste is op zich geen probleem, dat tweede wel. Om deze blogpost kort en bondig te houden, zal ik me vandaag beperken tot de bespreking van het eerste non-issue. Die mening staat haaks op die van volgende expert, die het over een ‘verontrustend fenomeen’ heeft:

Johan Van Wiemeersch, voorzitter van de Vlaamse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie, is niet verbaasd over de cijfers. In “De Ochtend” op Radio 1 wijst hij wel op een verontrustend fenomeen: “Er zijn voor het eerst minder eerste kinderen geboren en dat zou ons op termijn voor problemen kunnen plaatsen. Want vrouwen die een eerste kind krijgen, hebben later vaak nog een tweede en soms ook een derde kind. Als deze trend zich doorzet, dan dreigt het geboortecijfer nog sterker terug te lopen dan nu al het geval is.”       

  1. Positieve oorzaken

Deze man doet alsof een dalend geboortecijfer iets slechts zou zijn. Nochtans zijn alle oorzaken[2] voor zo’n dalend geboortecijfer positief te noemen:

– De intrede van het tweeverdienersmodel zorgt ervoor dat gezinnen minder tijd hebben om zich met kinderen bezig te houden en dus ook minder kinderen maken. Het tweeverdienersmodel heeft ervoor gezorgd dat vrouwen financieel onafhankelijker zijn van hun man, wat toch voor een zekere maatschappelijke meerwaarde heeft gezorgd.

– Het wijdverspreide gebruik van voorbehoedsmiddelen zorgt ervoor dat er minder ongewenste kinderen worden geboren, waardoor ouders van dat soort kinderen niet meer hun hele leven lang gegijzeld worden door de producten van hun nachtelijke activiteiten. Ook dit is een (zeldzaam) feministisch strijdpunt waar weinig tegen in te brengen valt.[3]

– De langere studieduur zorgt ervoor dat ieder individueel kind een grotere investering veronderstelt, waardoor we er minder kunnen hebben. Een samenleving met een hoger nataliteitscijfer betekent dus ook een samenleving met een lager opgeleide bevolking:[4] geen goede trade-off, toch?

– Kinderen zijn geen inkomstenbron of pensioenvoorziening meer. Het eerste betekent dat kinderarbeid of uitbuiting van zelfs een volwassen kind geen kans meer krijgt in een samenleving met een dalend geboortecijfer. Het tweede betekent dat ons systeem van sociale zekerheid vrij robuust is, wat toch ook niet echt een reden tot paniek is.

– Minderen kinderen is ook beter voor het milieu. Momenteel is het immers zo dat “Moest de hele wereld energie verbruiken en vervuilen zoals België, zijn er ruim vier aardes nodig.[5] Die ‘vier aardes’ kunnen we op twee manieren oplossen: ofwel door onze gemiddelde ecologische voetafdruk te verkleinen, ofwel door het aantal mensen met die gemiddelde voetafdruk te verkleinen. Dat tweede lijkt gemakkelijker, aangezien de Vlaming automatisch voor deze optie kiest. Minder gaan vervuilen gaat er veel moelijker in, ondanks al het overheidsingrijpen dat ons die richting probeert in te sturen.

Kortom dus: hoe rijker het land, hoe minder kinderen er per vrouw worden geboren.[6] In die zin is het bizar om een dalend geboortecijfer als een ‘verontrustend fenomeen’ te zien. We zouden net blij moeten zijn dat er minder kinderen worden geboren!

  1. Tegenargumenten

De mogelijke tegenargumenten zijn makkelijk te weerleggen.

– Ten eerste is er de (extreem)rechtse vrees dat een dalend geboortecijfer ervoor zal zorgen dat de inheemse Vlaamse bevolking zal ‘uitsterven’, in het bijzonder ten koste van de moslimbevolking. Dat laatste valt in ieder geval al tegen te spreken: moslims die rijker worden, gaan net als ‘de Vlamingen’ ook minder kinderen maken.[7] En ook dat eerste is geen terechte zorg: zelfs roodharigen met blauwe ogen zullen nog niet snel uitsterven,[8] dus dan zal ook ‘de rijke blanke’ bevolking niet snel gaan uitsterven, zelfs niet bij een dalend geboortecijfer.

– Een tweede argument betreft de pensioenen. Die zouden onbetaalbaar worden als er meer ouderen zijn dan jongeren, wat het logische gevolg is van een dalend geboortecijfer. Ook dat argument slaat nergens op, want daarnet kwam al aan bod dat kinderen niet gezien worden als (private) pensioenvoorziening, waardoor het dus nog niet zo erg gesteld kan zijn met de publieke pensioenen. Bovendien valt het pensioensysteem om te vormen van een repartitiestelsel (waarvoor je een grote jonge bevolking nodig hebt) naar een kapitalisatiestelsel (waarvoor het bevolkingscijfer bijna van geen tel is).[9] Dergelijke omslag vond al eens plaats in 1960,[10] dus waarom zouden we vandaag niet de omgekeerde beweging kunnen inzetten?

– Ten derde is er het feit dat we tekorten zouden krijgen op de arbeidsmarkt als we evenveel werk onder minder mensen moeten gaan verdelen. Zelfs in een wereld zonder migratie, is ook dat onzin. David Graeber heeft namelijk uitgedokterd dat er bizar veel ‘bullshit jobs’ bestaan.[11] Deze jobs worden in stand gehouden door de gedachte dat iedereen aan het werk moet zijn om zichzelf nuttig te kunnen voelen en om financieel onafhankelijk te zijn. Ze zijn dus van levensbelang in onze huidige maatschappij: de maatschappelijke kost om ze te schrappen zou overdonderend zijn, ook al zijn ze economisch gezien overbodig. Maar als we minder mensen aan het werk zouden moeten zetten, dan zouden we wél al deze ‘bullshit jobs’ kunnen schrappen. Een dalend geboortecijfer zou in die zin dus een oplossing kunnen bieden.

  1. Slotbedenking

Ik zie het ‘verontrustende’ van dit fenomeen dus niet meteen. Wat wel verontrustend is, is het feit dat er meer kinderen met het syndroom van Down worden geboren. Dat cijfer deed me onwillekeurig terugdenken aan de discussie die Ignaas Devisch en Etienne Vermeersch vorig jaar voerden tijdens een uitzending van ‘de Afspraak’.[12]

Toen had ik deze blog nog niet, waardoor ik mijn mening omtrent die hevige discussie toen niet wereldkundig kon maken. Aangezien de discussie via een zijspoor vandaag weer in de actualiteit is gekomen, kan ook ik er weer handig op inpikken. Maar dat is weer een heel andere kwestie en deze blogpost is reeds lang genoeg. Daarom ga ik eruit met een teaser, voor het geval ik het er morgen uitgebreider over zou hebben. Zoniet, dan moet je volgende uitsmijter niet lezen als een teaser, maar wel als een bondige samenvatting van mijn mening: Etienne heeft gelijk.

Tot morgen, lieve lezertjes!

 

Voetnoten:

[1] https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2018/11/06/minder-kinderen-geboren-in-vlaanderen/

[2] https://www.mefirst.be/nl/verzekeringsgids/pensioensparen/geboortecijfer.html ;

https://economie.rabobank.com/publicaties/2016/maart/megatrend-1—demografie-groeiend-vergrijzend-en-samenscholend/

[3] https://www.hln.be/nieuws/trump-maakt-terugbetaling-voorbehoedsmiddelen-moeilijker~a0c65649/

[4] Dat er wel degelijk ‘hoger’ en ‘lager’ opgeleiden bestaan, heb ik reeds  gesteld in een eerder stuk:
https://gephileerd.wordpress.com/2018/11/03/sterkere-en-zwakkere-richtingen/

[5] https://nl.metrotime.be/2014/10/01/must-read/belgen-hebben-vier-aardes-nodig/

[6] https://economie.rabobank.com/publicaties/2016/maart/megatrend-1—demografie-groeiend-vergrijzend-en-samenscholend/

[7] https://www.nieuwsblad.be/cnt/g4335kfjt

[8] https://medicalxpress.com/news/2018-02-redheads-blue-eyes-extinct.html
It seems the future looks bright for blue-eyed redheads, because enough people carry the genes to keep these traits appearing in the human population.

[9] https://nl.wikipedia.org/wiki/Omslagstelsel

[10] https://nageltjes.be/wp/?p=1648

[11] https://www.youtube.com/watch?v=jHx5rePmz2Y

[12] https://www.knack.be/nieuws/belgie/ook-de-ideologie-van-de-weldenkendheid-kan-tot-ontsporingen-leiden/article-opinion-864413.html

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s